هر نوع مسافرتی که به منظور فعالیتهای ورزشی باشد ، توریسم ورزشی نامیده میشود .

مانند : اسکی ، پیاده روی ، دوچرخه سواری ، شکار و ... شرکت در مسابقات ورزشی و تماشای مسابقات و امثال آن ، اینگونه مسافرت ها ممکن است به صورت دسته جمعی و یا انفرادی صورت پذیرد . افرادی که حامیان مسابقات ورزشی هستند و نیز تماشاچیان این مسابقات که به محل مسابقات ورزشی مسافرت می نمایند ، توریسم ورزشی نامیده میشود .

توریسم ورزشی چیست ؟ توریست ورزشی کیست ؟

مشارکت در حرکت های مختلف ورزشی فعال و یا غیر فعال و طریق سازماندهی عوامل اقتصادی تجارتی از کشور مبداء به کشور مقصد و سفرهای پیش آمده در این میان را توریسم ورزشی می نامند .

توریست ورزشی شخصی است که توسط یک تور ورزشی از رشته ورزشی مورد دلخواه به عنوان تماشاچی همانند بازی های آسیایی ، جهانی ، بازی های المپیک و یا بازی های ویژه بانوان بازدید نماینده و یا تمایل دارند در رویدادهای ورزشی مشارکت نمایند . توریست های ورزشی می توانند بر اساس اهداف ورزشی به 3 طبقه تقسیم شوند .

الف ) مشارکت کنندگان در رویدادها ( ورزشکاران )

ب ) تماشاچیان ورزشی

ج ) عاشقان ورزشی 

مشارکت کنندگان ورزشی به آن دسته از اشخاص گفته می شود که هدف از سفر آنها مشارکت در رویدادهای ورزشی سازماندهی شده باشد ( رقابتی و غیر رقابتی ) تماشاچیان آن دسته از افرادی هستند که هدف از سفر برای آنها حضور در رویدادهای ورزشی است . 

عاشقان ورزشی آن دسته از اشخاص هستند که هدف از سفر برای آنها حضور در رویدادهای ورزشی است که خود تدارکات آن را مهیا ساخته اند . 

در این میان آنچه که از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است ، جاذبه های گردشگری بی شمار کشور ایران است که به گواهی همه کارشناسان گردشگری داخلی و خارجی کشور ما را در ردیف 10 کشور پر جاذبه دنیا قرار داده است و برگزاری تورنمنت های رده بالای جهانی می تواند کارکرد بسیار موثری در شناخته شدن هر چه بیشتر این جاذبه ها داشته باشد . در این باره دبیر کمیته راهبردی گردشگری ورزشی کشور با اشاره به محور قرار گرفتن ایران در کمیته بین المللی گردشگری ورزشی می گوید : ( برای جلب نظر کشورهای دنیا به توریسم کشورمان ، ضروری است به صورت حرفه ای وارد این مقوله شویم که تشکیل کمیته بین المللی ورزشی و در کنار آن برپایی همایش های بین المللی زمینه تعاملات بیشتری را در عرضه بین الملل برای کشور و صنعت گردشگری ما به ارمغان خواهد آورد .  

اهمیت توریسم ورزشی :

برای درک اهمیت توریسم ورزشی بهتر است مثالی بزنیم . فرض کنیم قرار است یک تورنمنت بین المللی ورزشی در ایران برگزار شود . اگر قرار باشد در این تورنمنت 16 تیم شرکت داشته باشند و برای هر تیم تنها 10 هزار نفر تماشاچی راهی ایران شوند بیش از 150 هزار نفر وارد ایران می شوند تا بازی های این تورنمنت فرضی را از نزدیک تماشا کنند.

آنها با ورودشان به ایران اگر روزی تنها 100 دلار هزینه کنند و مدت این تورنمنت فرضی 30 روز باشد ، چیزی بیش از 450 میلیون دلار درآمد نصیب کشورمان خواهد شد و این البته تنها بخش کوچکی از درآمدهای اقتصادی ناشی از یک تورنمنت بین المللی ساده و کوچک خواهد بود و تاثیرات دیگر این ماجرا خودش هفت من مثنوی می طلبد .

دبیر کل فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای می گوید : ( در اواخر قرن 19 گسترش رویدادهای ورزشی زمینه رشد توریسم را بویژه در کشورهای غربی فراهم کرد . اکنون نیز کشورهای اسلامی می توانند با استفاده از این قابلیت ، گردشگران را به خود جلب کنند ) او ادامه می دهد : ( مسابقات ورزشی این چنینی می تواند به رونق اقتصادی و تبادل فرهنگ ها منجر شود و برای مردم محلی نیز مفید خواهد بود )

دکتر حمید قاسمی ، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد ، با تاکید بر اهمیت تدوین طرح جامع گردشگری ورزشی یکی از موارد رشد نیافتگی این بخش در میان فدراسیون ها را نبود برنامه جامع می دانذ و می گوید : ( نداشتن سیاست واحد برای پیشبرد گردشگری ورزشی در کشور سبب شده است بخش های مختلف ورزشی تک بعدی و منفرد برنامه های خود را پیش ببرند . )

او همچنین تعاریف گردشگری ورزشی را برآمده از فرهنگ هر کشور عنوان می کند و می افزاید : ( نداشتن فرهنگ و برنامه ریزی استراتژیک برای گردشگری و گردشگری ورزشی سبب شده است ایران تعریفی از گردشگری ورزشی خود با توجه به قابلیت هایش نداشته باشد .) قاسمی با اعلام این که گردشگری در 2 دهه آینده صنعت اول جهان خواهد بود ، می گوید : ( ایران نتوانسته از قابلیت های گردشگری خود برای رشد فرهنگ و اقتصاد خود بهره ببرد . )

با این همه توسعه توریسم ورزشی در ایران اما و اگرهایی دارد که پرداختن به آنها ضروری است . یکی از این اما و اگرها نداشتن برنامه استراتژیک برای گردشگری و گردشگری ورزشی در ایران است که موجب شده در ایران بسیاری تعریفی معین و مشخص از گردشگری ورزشی با توجه به قابلیت هایش نداشته باشند .

البته مسئولان و دست اندرکاران امر ورزش در سال های اخیر پی به اهمیت این موضوع برده اند و در همین راستا کمیته بین المللی المپیک ( ICO ) و سازمان جهانی جهانگردی ، کنفرانس های بین المللی را برای تجزیه و تحلیل مسائل مربوط به توریسم ورزشی در خلال بازی های المپیک برگزار و برای اخذ تفاهم نامه مشترک میان دو سازمان تلاش می کنند . به تازگی هم سند همکاری متقابلی میان کمیته ملی المپیک ایران و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در راستای توسعه پایدار گردشگری ورزشی منعقد شده است و البته کمیسیونی در کمیته ملی المپیک ایران تشکیل شده که در این رابطه عمل می کند .

توریسم ورزشی در برخی از کشورهای جهان چنان دارای اهمیت است که در برخی از آنها فعالیت های مربوط به توریسم و ورزش در قالب یک وزارتخانه ویژه به نام Sport Tourism امور مربوطه را برنامه ریزی و اجرا می کند . همچنین سازمان ملل از سال 2001 تاکنون سال های جهانی برنامه خود را با عنوان سال جهانی توریسم اکوتوریسم و سال ورزش نامگذاری و معرفی نموده است . حال با در نظر گرفتن مطالب عنوان شده و با مطالعه سیاست های عمومی ( کلان ) می توانیم بسیاری از موضوعات مهم را مورد بررسی ، تجزیه و تحلیل قرار دهیم . 

موضوعاتی که مورد علاقه و توجه بسیاری از گزوه های بانوان است . از بخش توریسم سازمان ها و دانشجویان جهانگردی گرفته تا آن دسته از پژوهشگرانی که در زمینه مربوطه و حتی به ظاهر غیر مربوط به جهانگردی تحقیق می کنند . ( اقتصاد ، جغرافیا ، تاریخ ، جامعه شناسی و ...) این موضوعات مهم عبارتند از : طبیعت سیاسی فرآیند سیاست گذاری توریسم مشارکت مردم در برنامه ریزی و سیاست گذاری توریسم منابع قدرت در سیاست گذاری توریسم شیوه و نوع انتخاب مدیران دولتی در محیط های سیاسی اثر بخشی سیاست های توریسم . بنا بر عقیده بسیاری از کارشناسان صنعت گردشگری ، توریسم دانشی چند رشته ای است که اگر بدون انسجام تجزیه و تحلیل سیاسی دقیق ، توسعه و تکامل یابد قطعاً کامل نمی گردد . یکی این رشته ها توریسم ورزشی و یا به بیانی دیگر گردشگری ورزشی است .

موضوعی تلفیق شده از دو صنعت جذاب ورزش و گردشگری ، صنعتی که بسیاری از کشورهای دنیا سرمایه گذاری کلان را برای توسعه آن انجام می دهند چرا که اثرات ورزش و جهانگردی بر اقتصاد کشورها تاثیرگذار است . بنابراین با وجود اختلاف ظاهری ورزش و گردشگری باید به قرابت بیش از پیش این دو مقوله به یکدیگر اذعان داشت زیرا با توجه به 3 عنصر مهم توریسم یعنی ( جاذبه های فرهنگی ، طبیعی و ورزشی ) که به عبارتی سه موتور توسعه پایدار محسوب می شوند رشد قابل توجه توریسم در 50 سال گذشته یکی از مهم ترین پدیده های اقتصادی و اجتماعی در قرن بیستم بوده است .

از سوی دیگر فرار انسان ها از زندگی ماشینی و تمایل به انجام فعالیت های ورزشی و تفریحی در طبیعت بستر مناسبی را برای سرمایه گذاری در صنعت توریسم فرهم آورده زیرا بر اساس برآورد سازمان جهانی جهانگردی 12 میلیارد دلار درآمد حاصل از همین موضوع بوده است . بنابراین قرن 21 قرن برداشتن گام های طلایی برای حفاظت از طبیعت معنویت و سلامت است و در این راستا جوامع انسانی و همچنین بانوان نقش بسیار سازنده ای به سوی آینده خواهند داشت .

دکتر اسرافیل شفیع زاده ، مدرس دانشگاه و عضو هیات مدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی کشور در زمینه جذب گردشگران بین المللی فعال است نیز درباره پتانسیل های موجود در کشور ما برای توریسم ورزشی می گوید : ( قاعدتاً در مورد توریسم ورزشی ، ما امکانات زیادی به شکل طبیعی در اختیار داریم . وقتی ما راجع به توریسم ورزشی صحبت می کنیم نگاه همه ما متوجه پیست های اسکی است که می تواند زمینه خوبی برای توسعه فعالیت های ورزشی زمستانی باشد . یا نوعاً فعالیت هایی که تاکیدش بر استفاده از منابع آبی است . مانند ورزش قایقرانی ، چنین پتانسیل هایی در کشور ما وجود دارد و همین طور فعالیت هایی که به شکل سازمان یافته در قالب فعالیت های ورزشی در رودخانه ها و آب راه ها می تواند شکل بگیرد . این ها همه فرصت های خوبی در اختیار می گذارد که در فصول مختلف از این پتانسیل ها می توان بهره های بیشتری گرفت . می توانیم این موضوع را در نظر بگیریم که بسیاری از تیم های ورزشی مانند تیم های فوتبال ، اردوهای خودشان را در فصول مختلف در کشورهای مختلفی برگزر می کنند. 

مثلاً ایران به دلیل تنوع آب و هوائی ، می تواند این امکان را در اختیار بسیاری از تیم های آسیایی و اروپایی قرار دهد تا آنها بتوانند اردوهایشان را در ایران برگزار کنند . مشروط بر این که از نظر زیر ساخت ها سرمایه گذاری های مناسب صورت بگیرد و به نوعی زمینه جذب این تیم ها فراهم شود . 

شما می دانید در ترکیه سرمایه گذاری های بسیار خوبی در زمینه ایجاد اردوهای ورزشی صورت گرفته و ترکیه مقصد مهمی برای ایجاد اردوهای تیم های ورزشی محسوب می شود . طبیعی است که در کشور ما هم چنانچه مدنظر است از پتانسیل های موجود در حوزه توریسم ورزشی بهره گیری شود . قاعدتاً باید شرایط و فضای مناسب برای آن فراهم شود . 

فرصت های گردشگری ورزشی در ایران 

ایران به دلیل برخورداری از شرایط ویژه جغرافیایی و اقلیمی ، توانایی پذیرایی از خیل عظیمی از ورزشکاران ( کوهنوردان ، دوچرخه سواران ، بیابان گردان ، قایق رانان و علاقه مندان به ورزش مفرح اسکی و همچنین مسابقات رالی خصوصاً رالی در کویر ) را داراست . ورزش هایی همچون چوگان ، کشتی و ورزش های زورخانه ای و باستانی از جمله نام آشناترین ورزش های بومی و سنتی کشور به شمار می روند . این ورزش ها به لحاظ جنبه های تاریخی ، فرهنگی و هنری اهمیت ویژه ای در جذب گردشگران و جهانگردان داخلی و خارجی دارند . 

علاوه بر آن فواید اقتصادی گردشگری ورزشی نیز یکی از دلایل توجه به گردشگری ورزشی می باشد . به گونه ای که گردشگری ورزشی یک تجارت چند میلیون دلاری است که دارای سریعترین رشد ، یعنی حدود 5/4 تریلیون دلار در سطح دنیا است و تا سال 2011 میلادی انتظار می رود که حدود 10 درصد اقتصاد بومی را برگیرد. رویدادهای ورزشی که در کشورهای مختلف برگزار می شود خود می تواند به عنوان جاذبه اصلی گردشگری ورزشی ، ضمن جذب گردشگران ، سبب شکل گیری فواید اقتصادی بسیاری گردد. به عنوان مثال می توانید از مطالعات کی لی در زمینه فواید اقتصادی بسیاری گردد. به عنوان مثال می توانید از مطالعات کی لی در زمینه فواید اقتصادی حاصل از گردشگری ورزشی جام جهانی فوتبال 2002 در کره و ژاپن اشاره کرد .

گردشگری ورزشی در چارچوب ژئوپلتیک گردشگری ( پاپلی یزدی و سقایی 1385 ) می تواند ده ها میلیون تماشاگر ( گردشگر ) را به سمت رقابت های المپیک و جام جهانی جذب کنند . به عنوان مثال استرالیا برای المپیک 2000 سیدنی ، 7/1 بیلیون دلار هزینه کرد و پیش بینی می شود در طول 10 سال 5/4 بیلیون دلار درآمد از این راه کسب کند فواید کوتاه مدت و مستقیم حضور گردشگران ورزشی در کشور میزبان پول و ثروت و ایجاد فرصت های شغلی و فواید بلند مدت و غیر مستقیم آن ، رشد و توسعه زیر ساخت های صنعتی و اقتصادی کشورها است که این امر از طریق حضور متمادی و مستمر گردشگران در مناطق مختلف حاصل می شود . بر این مبنا می توان گردشگری ورزشی را بر اساس یک نگرش پسا ساختاری مورد بررسی قرار داد و بیان نمود که گردشگری ورزشی در عصر پسامدرن یکی از اهرم های ژئوپلیتیک گردشگری برای کشور ها در جذب سرمایه و درآمد است .

منبع : اینترنت

گردآوری کننده : محمد فرهمندنیا